Γαλάνη
«’τολμο και συντηρητικό το ελληνικό τραγούδι»

Η Δήμητρα Γαλάνη προτείνει λύσεις και αποκαλύπτει το «στοίχημά» της στο Vox

Της Γιώτας Σύκκα

Οι αφίσες της στο δρόμο δείχνουν το πρόσωπό της από τα πίξελ ενός υπολογιστή σε μεγέθυνση. Ομως, όταν κουβεντιάζεις μαζί με τη Δήμητρα Γαλάνη, καταλαβαίνεις ότι όσο κι αν της αρέσει να παίζει με κάθε καινούργια δυνατότητα της τεχνολογίας, πάντα θα αναδύεται, σε ό, τι κάνει, η ανθρώπινη θέρμη και η προσωπική της χροιά. Είτε περνάει μέσα από την ελεκτρόνικα είτε την πιο απλή ποπ, τον λαϊκό ήχο, την τζαζ και την μπαλάντα.

Οσο όμως η κεφάτη διάθεση δεν έχει περάσει από το «Πίξελ», τον τελευταίο της δίσκο, που διατίθεται από δισκάδικα, βιβλιοπωλεία μέχρι περίπτερα, το νέο της στοίχημα έχει να κάνει με το Vox. Στο χώρο όπου έχουν έρθει τα πάνω κάτω, με την καινούργια διάταξη που σχεδίασαν ο Γιώργος Γαβαλάς και ο Γιάννης Μουρίκης, και θα συναντηθούν η Ελένη Τσαλιγοπούλου, οι Ιμάμ Μπαϊλντί και ο Μανώλης Καραντίνης. Ζητούμενο είναι η ιδανική επικοινωνία με το κοινό. Ο κόσμος να «αγκαλιάζει» τη σκηνή, με τους καλλιτέχνες να είναι στη μέση. «Θα μπορούν να φιλοξενούνται ελληνικά και ξένα γκρουπ, μιας και θα μπορεί να λειτουργήσει είτε με καθήμενους είτε με όρθιους με έναν μοναδικά επικοινωνιακό τρόπο», λέει η Δήμητρα Γαλάνη. Το πρόγραμμα πάντως που ετοίμασε τα περιέχει όλα: ηλεκτρικό ήχο, λαϊκή παράδοση, βαλκανικούς ρυθμούς και lounge ατμόσφαιρες.

Δεν μου αρέσει να «διακρίνω» τις γενιές. Ιδιαίτερα σε ό, τι αφορά τη μουσική. Πιστεύω ότι η τέχνη γενικότερα, όταν πραγματικά συμβαίνει, δεν έχει χρόνο. Αντιθέτως, θα έλεγα ότι τον καταργεί. Για να είμαι πιο συγκεκριμένη, οι καλοί μουσικοί ήταν, είναι και πάντα θα είναι το μεγάλο ζητούμενο όλων των γενεών και όταν συμβαίνει να συναντιούνται και να συνομιλούν, είναι μια μεγάλη γιορτή για όλους μας. Αυτό θα συμβεί αυτήν τη χρονιά στο Vox.

Εχουμε ένα κοινό σημείο με την Ελένη Τσαλιγοπούλου. Δεν μας αρέσει να επαναλαμβανόμαστε και τολμάμε να δοκιμαζόμαστε. Ετσι λοιπόν κινηθήκαμε στο παρελθόν σε επίπεδο ρεπερτορίου σε πολλά είδη, με μεγάλη ποικιλία ήχων. Αυτό μας έχει βρει «έτοιμες» για την εποχή που τώρα έρχεται. Γιατί, αυτό που συμβαίνει μουσικά σε όλον τον κόσμο, είναι εξαιρετικά σημαντικό, γοητευτικό, ακομπλεξάριστο και γεμάτο χρώματα και ποικιλία. Είναι μια μουσική, η οποία «ανακυκλώνει» ό, τι πολύτιμο υπάρχει από το παρελθόν και το αναμειγνύει με έναν τρυφερό και απόλυτα ηθικό τρόπο με το παρόν και το μέλλον. Αυτό κάνουν και οι Ιμάμ Μπαϊλντί, που θα μας κάνουν παρέα φέτος, αλλά και όλοι οι φίλοι μουσικοί που παίζουν μαζί μας.

Μπάντα με 20άρηδες. Αφορμή για τη δημιουργία της νέας μου μπάντας ήταν ο καινούργιος δίσκος μου «Πίξελ» και οι νέες προσεγγίσεις των τραγουδιών από τους συμμετέχοντες σε αυτόν. Οι συστάσεις για τα παιδιά, που αποτελούνται από μέλη πολύ σημαντικών γκρουπ της νέας μουσικής σκηνής, έγιναν από τον φίλο και παραγωγό μου Χρυσόστομο Μουράτογλου, που τον ευχαριστώ από καρδιάς. Μαζευτήκαμε λοιπόν από τις αρχές του καλοκαιριού και ξεκινήσαμε, μέσα από πρόβες, να «συνομιλούμε» μουσικά πάνω στο υλικό μου. Ετσι άρχισαν να γεννιούνται καινούργιοι ήχοι και τρόποι παρουσίασης των τραγουδιών. Θα ήθελα εδώ να σας παρουσιάσω τους φίλους μουσικούς. Είναι οι: Χρήστος Αλεξάκης, Σεραφείμ Γιαννακόπουλος, Στέλιος Κατσατσίδης, Κοσμάς Κοκκόλης, Λάμπης Κουντουρόγιαννης, Γιώργος Μπουλντής. Στην παρέα μας προστέθηκαν και οι συνεργάτες της Ελένης Τσαλιγοπούλου, ο Βαγγέλης Καλαμάρας. Μαζί μας και ο μοναδικός Μανώλης Καραντίνης.

Ατολμο και συντηρητικό. Αυτό χαρακτηρίζει το ελληνικό τραγούδι. Ο, τι και την ελληνική κοινωνία. Από τη μια, φοβικά σύνδρομα σε ό, τι είναι καινούργιο και με διαφάνεια, και από την άλλη, εσωστρέφεια τέτοια ώστε να μη «θιγούν» τα μικροσυμφέροντα του καθενός...

Οσοι τολμούν και προχωρούν, αμέσως αγκαλιάζονται από τον κόσμο. Αυτό είναι ενδεικτικό της ανάγκης που έχει ο κόσμος για να ακούσει καινούργια πράγματα που έχουν ενδιαφέρον. Αυτό δεν μεταφράζεται αναγκαστικά σε πωλήσεις, είτε αυτές είναι πραγματικές είτε μαϊμού. Νομίζω τελικά ότι η μεγαλύτερη παγίδα που έπεσε το ελληνικό τραγούδι ήταν οι λεγόμενες πωλήσεις και τα charts και όποια άλλη «μπούρδα» ακολουθούσε αυτά...

«Πίξελ». Κάποιοι λένε πως είναι εμπορικό τέχνασμα. Είναι φυσική εξέλιξη. Από το 2000 προσπάθησα με τον Κ. Βήτα και το δίσκο που κάναμε. Πιστεύω ότι αν κάποιοι δικαιώνονται από τον ίδιο το χρόνο και την εξέλιξη είναι όσοι τόλμησαν να εκφραστούν στο παρελθόν με έναν διαφορετικό τρόπο και ήχο. Από τους πρώτους αυτούς υπέροχους τολμηρούς είναι ο Κ. Βήτα, όπως και λίγο πιο πριν, η Λένα Πλάτωνος. Ο δικός μου ρόλος είναι αυτός του αποδέκτη της τόλμης τους. Το μόνο που έκανα ήταν να αντιληφθώ τη καινούργια «γλώσσα» τους, να την αγαπήσω και να δοκιμαστώ σε αυτή. Ο, τι κάνω έχει αλήθεια, είναι από καρδιάς και είναι αποτέλεσμα σπουδής, γνώσης, αλλά και εξέλιξης πάνω στο αντικείμενό μου. Αρα, λοιπόν, δεν χάνω κανέναν. Αντίθετα. Ανανεώνω τη σχέση μου με όλους και πάνω απ' όλα με εμένα.

Υλικό καινούργιο πάντα υπάρχει. Αλλά όλα τα πράγματα θέλουν χρόνο. Ακόμη και τα αυγά έχουν χρόνο κύησης. Δεν θεωρώ ότι το «Πίξελ» μπορεί να αντιμετωπιστεί ως κομπιλέισον. Εδώ δεν έχει ακόμη ωριμάσει το cd, ούτε το προηγούμενο, η «Ντάμα κούπα», και σε ρωτάνε για το καινούργιο. Ο καταναλωτής συχνά καταναλώνει χωρίς να αισθάνεται. Εγώ παράγω πολιτιστικό προϊόν. Δεν μπορώ να μπω στην παγίδα της ανεγκέφαλης παραγωγής κάθε χρόνο και της κατανάλωσης. Ολοι τον τελευταίο καιρό μιλάνε για το εναλλακτικό και την πράσινη ανάπτυξη. Ας αρχίζουμε να καθαρίζουμε τους όρους. Θα κάνει καλό σε όλους.

Εναλλακτικό είναι ό, τι δεν είναι βαρετά αναμενόμενο. Ο, τι μας ξυπνάει από το λήθαργο μιας σχεδόν αυτιστικής παραγωγής και κατανάλωσης. Ο, τι μας θυμίζει ξανά ότι εκτός από τα κύρια χρώματα υπάρχουν και οι αποχρώσεις. Ο, τι μας βάζει γενικότερα να ξαναθυμηθούμε όλες μας τις αισθήσεις. Αυτό λοιπόν που αναζητώ και επιδιώκω είναι οι συνεργασίες με ανθρώπους που αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο με εμένα τα πράγματα γύρω τους και που θα με κάνουν να αντιληφθώ και άλλα πολλά που δεν έχω ακόμα «δει». Αυτό είναι το μέλλον μου, και θέλω να πιστεύω, το μέλλον γενικότερα...

Σαράντα χρόνια στο τραγούδι. Είναι και 40 χρόνια ζωής και κοινωνικής παρουσίας. Θέλω να θυμάμαι λοιπόν ό, τι πολύτιμο πήρα από τους μεγάλους δάσκαλους, που είχα την τύχη και την τιμή να είμαι δίπλα τους, όπως και την αγάπη και την πίστη του κόσμου που με παρακολουθεί όλα αυτά τα χρόνια. Θέλω να ξεχάσω ή και να σβήσω τελείως από τη μνήμη μου ό, τι έχω υποστεί σαν πολίτης αυτής της χώρας από την κακογουστιά, την αθλιότητα, το ψέμα, τη διγλωσσία, το λαϊκισμό και την απονιά, που χαρακτηρίζουν ως επί το πλείστον την εκάστοτε εξουσία.

Ο, τι ισχύει για την κοινωνία, ισχύει και για το τραγούδι. Ασχοληθήκαμε με τους εαυτούς μας κι αφήσαμε... τα τρωκτικά να «βασιλέψουν». Κοιτάξαμε μόνο το μαγαζάκι μας. Αν δεν αλλάξουμε... μαύρο φίδι που μας έφαγε.

Δεν είναι συνδικαλισμός. Η υπόθεση της πνευματικής ιδιοκτησίας, όσο κι αν σε πρώτη ανάγνωση φαίνεται δύσκολη, δυσερμήνευτη και πολύπλοκη, είναι ζωτικότατης σημασίας για το μέλλον της τέχνης και των δημιουργών της. Ασχολούμαι εντατικά με αυτό το θέμα από το 1978 και θα συνεχίσω, όσο ζω, να προσφέρω και την τελευταία ρανίδα χρόνου και αντοχής μου, ώστε να καταφέρουμε κάποια στιγμή να ζούμε και να παράγουμε όλοι με αξιοπρέπεια το έργο μας. Είναι η στοιχειώδης τάξη που επιβάλλεται να υπάρχει, ώστε να συνεχίσει η τέχνη ανεξάρτητη να προσφέρει έργο στον κόσμο.

Δεν είμαι λάτρις του παρελθόντος. Δεν βλέπω φωτογραφίες, δεν γυρίζω πίσω, δεν έχω λαγνεία με το τότε. Φυσικά έχω πολύτιμες στιγμές. Με τους δασκάλους μου. Η γενιά μου αναπτύχθηκε όταν υπήρχαν πραγματικά μεγάλοι δάσκαλοι. Το έζησα από το σχολείο μέχρι τη μουσική. Δεν αισθανόμουν φτιαγμένη για το τραγούδι. Αισθανόμουν φτιαγμένη για τη μουσική. Δεν θέλω να επαναλαμβάνομαι. Τα χω πει πολλές φορές. Οτι ο πατέρας μου ήταν τενόρος, ότι είχα κλασική παιδεία από το σπίτι. Οι ήχοι της οικογένειας και του περιβάλλοντος ήταν συγκεκριμένοι. Κορμός της μουσικής μου παιδείας ήταν και το ραδιόφωνο.

Γκρινιάζουμε. Για το τραγούδι, τους νέους, τους δημιουργούς. Η γκρίνια απορρέει από τις ενοχές μας. Βλέπουμε την αμηχανία και αναθεματίζουμε. Αντί να κάτσουμε να δούμε σε τι φταίξαμε. Τους νέους θα τους στηρίζω μέχρι να πεθάνω. Πάντα μας ξεπερνάνε οι νέοι, γιατί έχουν μια καινούργια οπτική. Πρέπει να μάθουμε από τα μάτια τους. Σε αυτούς κάτι δικό μας που θα μπορούσε να τους είναι χρήσιμο, είναι η σοφία της βραδύτητας που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Η σκέψη και η εμπειρία που ανακατεύεται με την παρόρμηση είναι χρήσιμο από έναν άνθρωπο που έχει διανύσει την απόσταση από έναν άλλο που τώρα την ξεκινάει. Εσύ παρέχεις αυτό και εκείνοι τη νέα ματιά. Είναι όμως επί ίσοις όροις. Το θέμα είναι να συνεργάζονται οι δύο πλευρές. Το θέμα είναι πως, στην Ελλάδα, έχουμε καταφέρει αυτά τα δυο συστήματα -νέοι και παλιοί- να είναι εχθροί αντί να βρίσκονται σε μόνιμη συνεργασία.

Για τα πνευματικά δικαιώματα το απόλυτο τίποτα

Φοβούνται τους δίσκους στα περίπτερα. Ομως οι συνθήκες της αγοράς έχουν αλλάξει πολύ και συνεχίζουν να αλλάζουν δραματικά τα τελευταία χρόνια. Από την άλλη μεριά, το ελληνικό κράτος δεν κάνει τίποτα για τις υποδομές που χρειάζονται γι' αυτή την αλλαγή, αλλά και παράλληλα για την τήρηση των νόμων πνευματικής ιδιοκτησίας έτσι ώστε να αρχίσει να μπαίνει κάποια τάξη στην αγορά. Για άλλη μια φορά, η βιομηχανία (μικρή και μεγάλη) της μουσικής, και γενικότερα του θεάματος, οι εργαζόμενοι σε αυτή και οι φυσικοί δικαιούχοι του πολιτιστικού προϊόντος μένουν ακάλυπτοι και παντελώς απροστάτευτοι απέναντι στα μεγάλα διεθνή συμφέροντα που τους καταστρατηγούν το στοιχειώδες δικαίωμα επιβίωσής τους. Δυστυχώς, σε αυτή την πρωτοφανή αναταραχή, η Ελλάδα για άλλη μια φορά βρίσκεται εντελώς απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει μια παγκοσμιοποιημένη αγορά, έτσι ώστε να μπορέσει να επιβιώσει μέσα σε αυτή. Ολα τα σοβαρά κράτη στον κόσμο, εδώ και πολλά χρόνια, έχουν θεσμοθετήσει κανόνες μιας έντιμης σχέσης και συναλλαγής μεταξύ δικαιούχων και χρηστών του πολιτιστικού προϊόντος. Εδώ το απόλυτο ΤΙΠΟΤΑ.