Της Ολγας Σελλα

Μέσα από την ιστορία ενός ανθρώπου, του Νικηφόρου Βρεττάκου, ένα ντοκιμαντέρ παρουσιάζει την ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Τον καλύτερο τρόπο για να τιμηθεί η μνήμη του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου διάλεξε η σκηνοθέτις, μεταφράστρια και συγγραφέας Αθανασία Δρακοπούλου. Ακριβώς δεκαπέντε χρόνια μετά το θάνατο του Λάκωνα ποιητή, στο ντοκιμαντέρ που θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του χρόνου, θα παρουσιάζεται η ζωή, η κοινωνική παρουσία και το έργο του.

«Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ που σε μεγάλο βαθμό είναι βιογραφικό. Το ντοκιμαντέρ ξεκινάει με μια παλιά ταινία, του γιου του, του Κώστα Βρεττάκου, που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Η ιδέα είναι, λοιπόν, ο γιος κάποιου που ξεκινάει μια ταινία για τον πατέρα του, που δεν τελειώνει ποτέ και κατά κάποιον τρόπο, μέσα από μια νέα ταινία, συνεχίζεται».

Ανθρωποι που τον γνώρισαν, που συμπορεύτηκαν και συνεργάστηκαν μαζί του, που επηρέασαν το έργο του, την κοινωνική και την πολιτική του διαδρομή θα μιλήσουν μπροστά στο φακό της Αθανασίας Δρακοπούλου. Ανάμεσά τους, ο Μάριο Βίτι, ο Βιτσέντζο Ρότολο, ο Αλέκος Αργυρίου, ο Τίτος Πατρίκιος, ο Λουκάς Κούσουλας, η Φαίδρα Ζαμπαθά, κ.ά.

Το ντοκιμαντέρ που είναι παραγωγή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, της ΕΡΤ, του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου και της Cinegram, βρίσκεται στη φάση της ολοκλήρωσής του. Το μεγαλύτερο μέρος έχει γυριστεί, και για τις ανάγκες του η σκηνοθέτις ταξίδεψε σε όλα τα μέρη που έζησε, λιγότερο ή περισσότερο, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Απουσία και απορίες

«Προσπάθησα να δω τον Νικηφόρο Βρεττάκο, με τα μάτια των παιδιών που έχουν απορίες για τους γονείς τους, που είναι χρόνια απόντες. Δεκαπέντε χρόνια μετά το θάνατό του, είναι πολλά που δεν γνωρίζει κανείς για τη ζωή του, το χαρακτήρα του, τις διαδρομές του. Αλλωστε ήταν ιδιαίτερα σιωπηλός και κρυψίνους. Μιλώντας με φίλους του, φωτίζονται πράγματα που δεν ήταν γνωστά, κυρίως για την παρουσία του στο κοινωνικό γίγνεσθαι του 20ού αιώνα. Το ντοκιμαντέρ συμπληρώνει και σε μένα την εικόνα του ποιητή», λέει η Αθανασία Δρακοπούλου.

Γεννήθηκε την Πρωτοχρονιά του 1912 στις Κροκεές Λακωνίας και πέθανε το 1991 στην Πλούμιτσα του ίδιου νομού. Από το 1942 ώς το 1944 μετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, οργανώθηκε στο ΕΑΜ και γράφτηκε στο ΚΚΕ. Από το 1947 βιοποριζόταν ως ιδιωτικός υπάλληλος και δημοσιογράφος. Το 1949 εκδίδει το λυρικό δοκίμιο «Δύο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη του κόσμου», εξαιτίας του οποίου διαγράφτηκε από το ΚΚΕ και απομακρύνθηκε από το περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα», στο οποίο ήταν τότε διευθυντής. Στα χρόνια της δικτατορίας έζησε αυτοεξόριστος στην Ελβετία και στο Παλέρμο της Σικελίας.

Ο Νικηφόρος Βρεττάκος, όπως και ολόκληρη η γενιά του, έζησε δύο διαδοχικές διαψεύσεις και συντριβές. Η πρώτη ήταν του πολέμου και του μεταπολέμου. Η δεύτερη ήταν της δικτατορίας. «Η δικτατορία ήρθε να τον ξαναδιαψεύσει. Η απομόνωση και η ερημιά κυριάρχησαν», λέει η Αθανασία Δρακοπούλου, η οποία έχει κι έναν άλλο άξονα μέσα από τον οποίο «παρακολουθεί» τη ζωή του Νικηφόρου Βρεττάκου: είναι τα σπίτια που άλλαξε στη διάρκεια της ζωής του ο ποιητής, «το καθεστώς των μετακομίσεων μιας ολόκληρης γενιάς. Τα σπίτια και οι άνθρωποι που είναι γύρω από τα σπίτια». Ανθρωποι, ιδεολογία, πόλεμοι, οράματα ήταν αυτά που κυριάρχησαν και στο ποιητικό του έργο.