Κυνόδοντας

Του Γιώργου Λάνθιμου
Προβάλλεται ήδη στις αίθουσες
Δυο απόψεις για την ταινία

Tου Παναγιώτη Παναγόπουλου
Επώδυνη ενηλικίωση

Tο βραβείο που κέρδισε ο Γιώργος Λάνθιμος στις Κάννες είναι απλώς η αναγνώριση σε μια πολύ καλή ταινία, που θα μπορούσε να προέρχεται από οποιαδήποτε ζωντανή και δημιουργική κινηματογραφία, π.χ. τη γερμανική, τη δανική ή την αυστριακή. Ο «Κυνόδοντας» δεν είναι μια ταινία για μεγάλο κοινό. Πρόθεσή της είναι να παρουσιάσει ενοχλητικές αλήθειες μέσα σε ένα περιβάλλον φαντασίας ή, πιο σωστά, διαταραγμένης πραγματικότητας.

Σε ένα σπίτι που βρίσκεται αποκλεισμένο από τον υπόλοιπο κόσμο, ζει μια οικογένεια με τρία παιδιά, προστατευμένα από τους έξω «κινδύνους». Ο,τι γνωρίζουν είναι παραλλαγμένο. Ζόμπι είναι τα μικρά κίτρινα λουλούδια, θάλασσα μια μεγάλη πολυθρόνα, τηλέφωνο η αλατιέρα. Ο,τι μπορεί να φέρει τα παιδιά σε επαφή με την αλήθεια κρύβεται ή παραμορφώνεται, ενώ οι γονείς, με τον ακραίο υπερπροστατευτισμό τους, τα ενθαρρύνουν ακόμη και στην αιμομιξία ώστε να διατηρηθούν στην οικογενειακή τους αγνότητα.

Πότε μπορούν να φύγουν τα παιδιά από αυτό το ασφυκτικά συντηρητικό περιβάλλον; Οταν ενηλικιωθούν, όταν τους πέσει ο κυνόδοντας, σύμφωνα με την οικογενειακή εκπαίδευση. Ομως, αυτή η ενηλικίωση θα είναι δύσκολη, βίαιη και επώδυνη. Ο Λάνθιμος έχει γυρίσει μια ταινία, που μέσα στο αλληγορικό της περιβάλλον είναι πολύ σαφής στις προθέσεις της και στην παγωμένη κινηματογραφική της γλώσσα. Το κάνει, δε, με έναν τρόπο που βάζει τον θεατή σε αμηχανία, μην ξέροντας με ποιον τρόπο να αντιδράσει. Παγωμένες και υπόγεια βίαιες είναι και οι ερμηνείες των ηθοποιών, από τις οποίες ξεχωρίζουν η απελπισία της Αγγελικής Παπούλια και η τρομακτική ευγένεια του Χρήστου Στέργιογλου.

Τολμηρό και δημιουργικά ενοχλητικό σινεμά από έναν νέο Ευρωπαίο σκηνοθέτη.
(8 στα 10)

Tου Δημήτρη Μπούρα
Δαγκωνιά στο παράλογο

Ο «Κυνόδοντας» είναι ένα φιλμ που πραγματεύεται την οικογένεια ως πρωταρχικό κύτταρο της κοινωνίας και την ανατέμνει με ιδιαίτερο και πρωτότυπο αισθητικά τρόπο. Το στοιχείο του παραλόγου, η μαύρη κωμωδία και η υπερβολή λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία χάρη στη σκηνοθεσία του Γιώργου Λάνθιμου. Η σχέση εξουσίας πατέρα - παιδιών και η ενηλικίωση είναι τα μοτίβα μιας παράξενης ιστορίας, που μοιάζει άλλοτε με εφιάλτη και άλλοτε με σουρεαλιστική φάρσα.

Ενας διευθυντής σε κάποιο εργοστάσιο, όταν επιστρέφει στο σπίτι του κάθε απόγευμα, συμπεριφέρεται στα παιδιά του (δύο κορίτσια και ένα αγόρι, που έχουν περάσει τα 20) σαν εκτροφέας σκύλων! Τα έχει περιορίσει σε μια βίλα με πισίνα και ψηλό φράχτη και τα εκπαιδεύει σαν να 'ταν σκυλιά. Απώτερος σκοπός του «εκτροφέα» είναι να προετοιμάσει τα παιδιά, που δεν έχουν διαβεί την πόρτα του φράχτη ούτε μία φορά, για τη μελλοντική έξοδό τους στη ζωή. Ομως, οι λέξεις μέλλον, παρόν και παρελθόν στερούνται νόηματος σε αυτό το σουρεαλιστικό μείγμα από «Κωσταλέξι» και Big Brother. Oπως ακριβώς συμβαίνει και με τις λέξεις που εκφέρουν τα τρία αδέλφια και οι οποίες αντιστοιχούν σε λάθος αντικείμενα.

Ο χρόνος είναι μια κενή λέξη, γι' αυτό και η ενηλικίωση είναι μια περιπέτεια που κλιμακώνεται σαν μια νοσηρή ταινία τρόμου. Διόλου τυχαία, στον μελλοντολογικό «Κυνόδοντα», στοιχεία του σκηνικού και αντικείμενα, όπως το αυτοκίνητο που οδηγεί ο «εκτροφέας», παραπέμπουν στο παρελθόν, από το οποίο όμως λείπει κάθε αίσθηση νοσταλγίας. Η αποστασιοποίηση είναι ο βασικός άξονας της κινηματογραφικής μεθόδου του Λάνθιμου.

Εξαιρετική σύλληψη και εξίσου εξαιρετικός ο χειρισμός.
(9 στα 10)

Πηγή: Περιοδικό «Κ»